Margarita

Nederlands > De personages > Hoofdpersonages > Margarita

Rol

Margarita Nikolajevna is de minnares van de meester. Zij troostte en verzorgde hem tot hij, totaal ontredderd door de kritiek op zijn roman, in het psychiatrisch ziekenhuis belandde. Op een bepaald moment neemt Woland via Azazello contact op met Margarita en vraagt haar om de gastvrouw te zijn op zijn bal. Ze leert daardoor de hekserij kennen en heeft al gauw de smaak te pakken van het onzichtbaar zijn en het kunnen vliegen. Zij neemt de taak van gastvrouw dus graag op zich. In ruil voor haar hulp mag ze een wens doen en natuurlijk wenst ze weer samen te zijn met haar geliefde meester. Wat ook gebeurt...

Achtergronden

Het voornaamste model uit het echte leven voor Margarita was Elena Sergejevna Sjilovskaja (1893-1970), Boelgakovs derde vrouw. Net zoals de meester en Margarita, waren ze allebei getrouwd toen ze elkaar ontmoetten, en werden ze onmiddellijk verliefd. Elene Sergejeva was getrouwd met luitenant-generaal Jevgeni Aleksandrovitsj Sjilovski (1889-1952), en zij ontmoette Boelgakov op een feestje voor Maslenitsa in de Bolsjoi Gnezdnikovskij pereulok br. 10, vlakbij de oelitsa Tverskaja, de drukste winkelstraat van Moskou. In de roman ontmoeten de meester en Margarita elkaar voor het eerst in toen zij «een zijstraat van de Tverskaja» inliep.

We leren Margarita's naam pas kennen in Deel II van het boek. Voordien had de meester te verstaan gegeven dat hij haar naam nooit aan iemand zou vertellen.

Margarita vertoont ook kenmerken van Gretchen (een Duitse afleiding van Margarita) in de Faust van Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), en van nog enkele historische figuren. In hoofdstuk 22 bjvoorbeeld refereert Woland naar een 16de eeuwse Franse koningin Marguerite de Valois (1553-1615). Haar huwelijk met Henri de Navarre (1553-1610), de latere Henri IV, was de aanleiding tot de beruchte Sint-Bartholomeusnacht met de massamoord op protestantse Hugenoten in Parijs in de nacht van 24 op 25 augustus 1572. Het huwelijk van Marguerite en Henri kende veel wederzijds bedrog en lange periodes van scheiding. In 1599 werd het vernietigd. Marguerite behield haar titel van koningin.

Maar er was ook Marguerite de Navarre (1492-1549). Marguerite de Navarre was de zus van Frans I (1494-1547). Frans I was de grootvader van de eerder genoemde Marguerite de Valois, en zijn zus Marguerte de Navarre was zelf de grootmoeder van Henri IV, met wie de andere Marguerite later trouwde. Verwarrend? Wel... op de bibliotheeksite van de Universiteit van Angers maken ze de verwarring nog groter door Marguerite de Navarre te omschrijven als Marguerite de Valois, reine de Navarre. Geen wonder dat Boelgakov ze tot één personnage versmolt. In hoofdstuk 22 suggereert Korovjev dat Margarita «een achter-achter-achter-achter-kleindochter» is van «een van de Franse koninginnen uit de zestiende eeuw».

The self-willed Ukrainean polemicist Alfred Nikolajevich Barkov (1941-2004) argued that Elena Sergeevna Shilovskaya wasn't Margarita's prototype. He said it was Maria Fyodorovna Yurkovskaya (1868-1953), an actrice of the Moscow Art Theatre MKhAT known under the pseudonym Maria Andreeva. She was the lover of the Russian writer Maxim Gorki (1868-1936). Gorky himself would then be the prototype of the master, and Margarita would have been a prostitute sent to him by Woland - who would have been the personification of Vladimir Lenin (1870-1924). De eigenzinnige Oekraïense polemist Alfred Nikolajevitsj Barkov (1941-2004) stelde dat niet Elena Sergejevna Sjilovskaja model zou gestaan hebben voor Margarita, maar wel Maria Fjodorovna Joerkovskaja (1868-1953), een actrice van het Moskouse Kunsttheater MKhAT en beter bekend onder het pseudoniem Maria Andrejeva. Zij was de minnares van de Russische auteur Maxim Gorki (1868-1936). Gorki zelf zou in die veronderstelling de inspiratiebron geweest zijn voor de meester, en Margarita zou dan een prostituee geweest zijn die door Woland - die Vladimir Lenin (1870-1924) dan moest verpersoonlijken - op hem zou afgestuurd geweest zijn.



Deze pagina delen |