Azazello

Nederlands > De personages > Duivelse personages > Azazello

Rol

Azazello is de kleine, maar uitzonderlijk breedgeschouderde figuur met een bolhoed, vuurrood haar en met een slagtand die uit zijn mond steekt. Hij is degene die in het Alexanderpark Margarita uitnodigt om Woland te ontmoeten en die haar de balsem geeft waarmee ze in een heks zal veranderen.

Na het Satansbal, als de hele entourage van Wodan gezellig samenzit bij een vrolijk souper in het appartement, voert hij een bravourestukje op met een automatisch pistool, een kussen en een schoppenzeven. «Ik zou u niet graag tegenkomen als u een revolver in handen had» is de reactie van Margarita. Ze zegt dat met «een kokette blik» naar Azazello, want ze is dol op iedereen die eersteklas werk levert. «Dierbare koningin,» antwoord Korovjev daarop, «ik zou niemand aanraden hem tegen te komen, zelfs zonder enige revolver in zijn handen!»

Achtergronden

Boelgakov voegt een Italiaans klinked einde toe aan de Hebreruwse naam Azazel, een demoon die in de wildernis leefde.

Volgens het apocriefe Boek van Henoch was Azazel de leider van de grigori, een groep van gevallen engelen die met sterfelijke vrouwen gemeenschap had, waaruit de reuzen voortkwamen, ook bekend als de Nephilim. Azazel is de grigori die de mensen leerde wapens en juwelen maken. Dank zij hem leerden de vrouwen ook de «zondige kunst» om «hun gezichten te schilderen». Geen wonder dus dat net hij de balsem levert waarmee Margarita weer jonger wordt. Zijn lessen creëerden zoveel onrecht dat God besloot alle leven op aarde te vernietigen in de Zondvloed.

Azazel is overigens een vaak voorkomende demonische figuur in velerlei godsdiensten of afgeleiden daarvan. In de joodse traditie was Azazel een demon die in de wildernis huisde. Deze joodse traditie kreeg met name in Algerije en Marokko aanhang. Volgens onder andere de rabbijn Rashi was Azazel de naam van een klif. In de islam was Azazel een Djin die uit de hemel gegooid werd omdat hij weigerde Adam te aanbidden en omdat hij naar sterfelijke meisjes verlangde.

In modern Hebreeuws betekent de uitdrukking «ga naar azazel» zoiets als «val dood». Voorwerpen die naar azazel zijn gegaan, zijn onherstelbaar kapot. En tijd, geld of moeite, die naar azazel gingen, zijn verloren. Kortom, azazel is steeds een negatieve bestemming.

Transformatie

Wanneer de demonen hun originele gedaante terugkrijgen verliest Azazello zijn slagtand. Zijn beide ogen waren leeg en zwart en zijn gezicht was wit en koud en hij toonde zich «als demon van de waterloze woestijnen, een demon en moordenaar». Dat is een verwijzing naar het apocriefe Boek van Henoch, waarin Azazel door de aartsengel Rafael, op vraag van God, in het eeuwige duister wordt gegooid en verzwindt in de woestijn. In de Hebreeuwse Bijbel wordt daarnaar verwezen in connectie met een bok die weggezonden wordt. In Leviticus 16:10 staat geschreven: «De bok die door het lot bestemd is voor Azazel moet levend voor de Heer blijven staan om verzoening mee te bewerken, en daarna de woestijn in worden gestuurd, naar Azazel».

De eerste keer dat Boelgakov met de idee speelt om deze figuur een rol te geven in zijn roman dateert van 1930. In een ruwe schets die bewaard is gebleven schreef hij toen:

«De ontmoeting van dichter met Woland
Margarita en Faust
Zwarte mis
Gij zult de heuvels niet verhogen. Noch zult gij luisteren naar de massa. Maar gij zult luisteren naar romantiek.
Margarita geit
Kersen. Rivier. Verzen. Geschiedenis met lippenstift.»



Deze pagina delen |