Stalinisme en Poetinisme

Nederlands > Context > Politiek > Poetinisme

De geschiedenis herhaalt zich

Toen wijlen Aleksej Anatoljevitsj Navalny met de regelmaat van een klok het ene schijnproces na het andere moest ondergaan werd de situatie in de Russische Federatie wel eens vaker vergeleken met de duistere tijden van het Stalinregime waaronder Michail Boelgakov zwaar te lijden had, en waarop hij reageerde door onder meer De meester en Margarita te schrijven. Op 20 juli 2013 ontlokte dit aan Denis MacShane, de voormalige minister van Europese Zaken van het Verenigd Koninkrijk, zelfs de uitspraak: «Where are you» Mikhail Bulgakov when we need you?».

De verzuchting van MacShane was niet zo vergezocht. Sinds de toenmalige Russische president Boris Nikolajevitsj Jeltsin (1931-2007) op 31 december 1999 aftrad en de door hem vooruitgeschoven opvolger Vladimir Vladimirovitsj Poetin (°1952) aan de macht kwam, zijn erg veel kenmerken van het regime van Stalin niet alleen opnieuw in gebruik geraakt, maar ook nog geperfecioneerd. En dat hoeft niet te verbazen, want de persoonlijkheid van Poetin vertoont veel gelijkenissen met die van Stalin.

Klik hier om meer te lezen over Poetins persoonlijkheid


Onder Vladimir Poetin werd opnieuw een door het regime gecreëerde personencultus ingevoerd die gebaseerd is op ultra-nationalistische gevoelens, met alle stereotiepe kenmerken vandien, de «ontmenselijking» van andersdenkenden of van een volledige bevolking zoals bijvoorbeeld de Oekraïeners, de verheerlijking van de zogenaamde «verwezenlijkingen» van het regime, een vijandbeeld van «buitenlandse agenten» die zelfs een wettelijke status kregen door de federale wet nr. 327-FZ, aangenomen op 25 november 2017, en zo meer.


Nieuwe propagandamiddelen

Alle kranten, radiostations en andere nieuwsmedia werden in Rusland sinds het aantreden van Vladimir Poetin onder controle van het Kremlin gebracht, net zoals dat onder het bewind van Stalin het geval was..De televisiezenders, De inhoud van nieuwsprogramma's die in de tijd van Stalin in de bioscopen werden vertoond, werd door de overheid bepaald. Die rol van de bioscopen werd overgenomen door televisiezenders en digitale aanbieders, maar alle vrije initiatieven in die sector die als paddenstoelen uit de grond rezen na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, en die onder president Boris Jeltsin vaak kwaliteitsvolle programma's leverden, werden failliet verklaard, naar het buitenland verbannen, of onder overheidscontrole gebracht.

Van sociale media was er in de tijd van Stalin uiteraard nog geen sprake, maar ze worden nu door het Kremlin dankbaar gebruikt om, net zoals het toen door de агитпроп [agitprop] werd gedaan, de mislukkingen van het regime te verbloemen of ronduit te ontkennen, om kleine verwezenlijkingen op te blazen tot gigantische successen, of om onbestaande successen op politiek, economisch, wetenschappelijk en sociaal vlak te verzinnen of om de geschiedenis te herschrijven. Het vervalsen van foto’s wordt nu verfijnd door de nieuwe mogelijkheden die gecreëerd worden door de razendnelle ontwikkeling de digitale technologieën. De eerste experimenten met het voeren van campagnes op sociale netwerken werden uitgevoerd tijdens de regionale verkiezingen van 2009, en in 2013 werden de eerste echte trollenfabrieken opgericht van waaruit dagelijks duizenden berichten worden geplaatst op alle mogelijke sociale media in binnen- en buitenland. Toen gebeurde dat nog door het inzetten van honderden opeengepakte onderbetaalde medewerkers in benepen kamertjes, maar tien jaar later begonnen professionele groepen de exponentiële groei van de mogelijkheden die geboden werden door de Artificiële Intelligentie te gebruiken om via het ontwikkelen van steeds meer verfijnde algoritmes het publiek te indoctrineren en te misleiden. Er werden geloofwaardig ogende valse spiegelwebsites gecreëerd van grote nieuwsmedia om nepnieuws te verspreiden en om verkiezingen te manipuleren - ook in het buitenland - en er werd begonnen met het produceren van misleidende video's met acteurs of met door de kunstmatige intelligentie ontworpen nepfiguren die steeds moeilijker te onderscheiden zijn van de echte.

De uit de Sovjettijd stammende jongerenbewegingen als de Pioniers en de Komsomol werden nieuw leven ingeblazen met de oprichting van Идущие вместе [Idoesjtsjije vmjestje] of Samen Wandelen, later gevolgd door Наши [Nasji] of De Onzen in maart 2005 en Мишки [Misjki] of De beertjes in december 2007. Vanaf een jonge leeftijd reeds worden de kinderen gebrainwashed om hun onvoorwaardelijke liefde voor de persoon van Vladimir Poetin te betonen, en worden ze opgetrommeld voor betogingen zoals, onder meer, in de aanloop naar de beruchte verkiezingen van 2012, waarvan nadien duizenden video's van gevallen van verkiezingsfraude te zien waren.


Strengere censuur

Ondanks het feit dat artikel 29, lid 5 van de grondwet van de Russische Federatie elke vorm van censuur verbiedt worden publicaties verboden en wordt de vrijheid om informatie te verspreiden sterk beperkt door toedoen van de overheid, van openbare organisaties en van groepen burgers die zich beledigd voelen en hun «zelfverdediging» organiseren - al dan niet beïnvloed of aangespoord of door stromannen in opdracht van het Kremlin of lokale overheden.

Elke vrijdag organiseert het Kremlin vergaderingen met de voornaamste media waar de richtlijnen worden bekendgemaakt over wat gepubliceerd mag worden, en hoe. Eén van de voornaamste pijlers van de censuur is de Федеральная служба по надзору в сфере связи, информационных технологий и массовых коммуникаций (Роскомнадзор) of de Federale Dienst voor Toezicht op de Communicatie- en Informatietechnologie en de Massamedia (Roskomnadzor), opgericht op 3 december 2008, die de taken heeft overgenomen van de censuurorganen Glavlit, Glavrepertkom en Glaviskoestvo die actief waren in de periode waarin Michail Boelgakov De meester en Margarita schreef.


Schijnprocessen

Onder Poetin werden opnieuw schijnprocessen ingevoerd. Tegenstanders van het regime worden, wanneer ze een bedreiging vormen, opnieuw beschuldigd van niet bewezen en verzonnen misdaden, meestal in de sfeer van fraude, corruptie, verduistering, en dergelijke - waarvoor het fabriceren van «bewijsmateriaal» vrij eenvoudig is. Wanneer het regime van oordeel is dat aan het einde van de celstraf de betrokkene nog steeds een bedreiging kan vormen, dan worden er gewoon nieuwe aanklachten verzonnen en nieuwe straffen uitgesproken. NIet zelden overlijdt een veroordeelde tijdens zijn hechtenis. Bekende slachtoffers van deze praktijken werden Michail Chodorkovski, Aleksej Navalny en Vladimir Kara-Moerza. Magistraten deinzen er ook niet voor terug om even absurd en grotesk op te treden als hun voorgangers in de Stalinperiode. Zo veroordeelde de rechtbank van het district Tver op 11 juli 2013 Sergej Magnitsky voor het verduisteren van 230 miljoen dollar. Macaber detail: Magnitsky was drie en een half jaar eerder overleden in een cel van de Boetyrka gevangenis in Moskou - acht dagen vóór hij volgens de wet zou moeten vrijgelaten worden. Toen de advocaten van Magnitsky te kennen gaven dat ze in beroep zouden gaan, reageerde de aanklager met de laconieke mededeling dat «doden geen beroep kunnen aantekenen». Maar hoe ze dan toch wel veroordeeld kunnen worden, werd er niet bij gezegd.

Ook andere oude Sovjet-praktijken werden terug uit de kast gehaald. In haar boek Poetins Rusland, voor het eerst gepubliceerd in het Verenigd Koninkrijk in 2004, onthulde de journaliste Anna Politkovskaja dat de Kamera, het beruchte KGB-laboratorium nr. 12, dat gespecialiseerd was in het prepareren van allerhande soorten vergif, en dat door president Boris Nikolajevitsj Jeltsin (1931-2007) was gesloten, opnieuw in gebruik was genomen.


Politieke moorden

Heel wat tegenstanders van het regime van Vladimir Poetin werden nooit voor het gerecht gebracht, maar meteen uitgeschakeld. Vooral journalisten die kritische artikelen schreven over het regime worden vaak op brutale wijze vermoord. Niet minder dan 144 journalisten werden gedood tussen 1999, het jaar waarin Poetin voor het eerst president werd, en 2014. De meest bekende onder hen was ongetwijfeld de hierboven vermelde Anna Politkovskaja, die niet toevallig neergeschoten werd op 7 oktober 2006, de verjaardag van Vladimir Poetin.

Een door het regime regelmatig gebruikt middel om tegenstanders uit de weg te ruimen is vergiftiging door radioactief polonium-210 of door novitsjok, één van de dodelijkste zenuwgassen. Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne komen ook veel tegenstanders van de oorlog om het leven door een noodlottige val uit het venster. In 2022, het eerste jaar van de oorlog, kwamen 35 invloedrijke Russen om het leven in twijfelachtige omstandigheden. Onder hen oligarchen, hoge ambtenaren en politici.

Sinds de grootschalige invasie in Oekraïne op 24 februari 2024 wordt ook de oorlog gebruikt als instrument voor het elimineren van tegenstanders. De frontsoldaten tellen in hun rangen tienduizenden ex-gevangenen die uit Russische gevangenissen waren gerekruteerd met al lokmiddel een hoge soldij en vrijlating na de diensttijd. De praktijk om hun tegendraadsheid definitief uit te schakelen is zo wijdverbreid dat ze zelfs met een specifieke term wordt aangeduid: обнуления [obnulenija] of op-nul-zetting. Soldaten worden verplicht om zelfmoordaanslagen te plegen of worden aan bomen vastgebonden als маячки [majatsjki] of bakens als lokaas voor drones, levend begraven of verdronken in ondergelopen loopgraven.

 

Stalinisme en Poetinisme

In deze sectie van onze website wordt een gedetailleerd beeld geschetst van de vele overeenkomsten tussen het regime van Vladimir Poetin en de periode van de Grote Terreur onder het regime van Jozef Stalin in de jaren '30.

We tonen de onbegrensde propagandamiddelen, de verregaande censuurmaatregelen, het stramien van de politieke schijnprocessen en de gevallen van politieke moorden waarvoor bewijzen werden geleverd. Alle feiten waarop onze vaststellingen en conclusies zijn gebaseerd werden gestaafd met waarnemingen die we zelf hebben gedaan of met getuigenissen van derden die door minstens twee onafhankelijke bronnen werden bevestigd.