Dramlit

In hoofdstuk 21 vliegt Margarita van Maly Vlasevski pereulok via Arbat en het Vachtangov Theater naar het Dramlitgebouw of het Huis voor Dramaturgen en Literatoren in Bolsjoi Nikolopeskovski pereulok. In die straat vond ik wel een theaterschool (Sjchoekin), maar geen Dramlitgebouw.

In de roman woont de criticus Latoenski, die de meester in het verderf had gestort in een huis voor eliteschrijvers, dat in de Nederlandse vertaling beschreven wordt als een "reusachtig luxueus bouwwerk van zeven verdiepingen dat zo te zien net voltooid was". De ingang was afgelijnd met zwarte marmer. Margarita vatte er haar pogrom aan in appartement 84 - "Latoenski vierentachtig... Latoenski vierentachtig...", herhaalde ze voortdu-rend in een roes terwijl ze de trap opstormde.

Maar een dergelijk gebouw stond er dus niet in Bolsjoi Nikolopeskovski pereulok. Boelgakov had gewoon een ander gebouw, dat was afgewerkt in 1935, naar deze plaats geprojecteerd. Dat andere gebouw staat aan de overkant van de Moskourivier in Lavroesjinskij pereulok 17, dicht bij de Tretjakov Gallerij. Het appartement 84 van dat gebouw bevond zich inder-daad op de zevende verdieping en beantwoordt aan de beschrijving in het boek, wat ook geldt voor de andere appartementen. En tenslotte... in appar-tement 84 woonde in werkelijkheid Osaf Semenovitsj Litovskij (1892-1971), hoofd van het Главрепертком (Glavrepertkom) of het Centraal Co-mité voor Repertoires van 1930 tot 1937. Litovskij bracht de term Boelga-kovsjtsjina of Boelgakovisme in omloop na de eerste opvoeringen van De dagen van de Toerbins. Een beschrijving die wel héél sterk overeenkomt met de persoonlijkheid van Latoenski.

Zeven verdiepingen? Of waren het er acht? In de tekst van Boelgakov staat: восьмиэтажного of acht verdiepingen. De Engelse vertalers nemen dit let-terlijk over en hebben het over een "eight-storeyed, obviously just-construc-ted building" (Pevear en Volokhonski) of "an obviously newly-built eight-storey block of flats" (Glenny). In de Nederlandse vertaling staat echter "zeven verdiepingen". Deze verwarring heeft te maken met het feit dat in Rusland het gelijkvloers als de "eerste verdieping" beschouwd wordt. Het gebouw telt dus acht verdiepingen: zeven verdiepingen én het gelijkvloers, zoals blijkt uit de foto.

Waarom Boelgakov precies dit gebouw in Lavroesjinski pereulok 17 vi-seerde wordt duidelijk wanneer men weet dat het bestemd was voor elite-schrijvers, en het werd afgewerkt in 1935, net in de periode dat Boelgakov zelf een appartement kreeg toegewezen in een veel minder presitigieuze schrijverscoöperatieve. Met zijn "twijfelachtige ideologie" verdiende hij im-mers geen klassewoning.

In de straat waarnaar Boelgakov het Dramlithuis geprojecteerd heeft, de Bolsjoi Nikolopeskovski pereulok, bevindt zich ook het huis waar de componist Aleksandr NikolajevitsjSkrijabin (1872-1915) leefde.

Metro: Третьяковская (Tretyakovskaya)