Andere personages Moskou

Nederlands > De personages > Personages in Moskou > Andere personages in Moskou

George Bengalski

George Bengalski is de ceremoniemeester in het Variété Theater. Hij staat symbool voor de «politieke opvoeders» die in de Sovjetunie actief waren, en waar Michail Boelgakov een hekel aan had. Hij wordt dan ook prompt door Woland onthoofd. Waarschijnlijk is dit personage gebaseerd op Vladimir Ivanovitsj Njemirovitsj-Daltsjenko (1858-1943), één van de directeurs van het Moskouse Kunsttheater MKHAT. Boelgakov noemde hem een «oude cynicus». Hij brandde van verlangen om zijn roman te laten zien aan deze «filistijn». In zijn Theatrale roman had Boelgakov deze Vladimir Ivanovitsj ook al opgevoerd aan de oevers van de Ganges. Vandaar wellicht de naam Bengalski.

De onthoofding van Bengalski kan geïnspireerd zijn geweest door een scène uit Metamorfoses, ook wel aangeduid als De Gouden Ezel, van de hand van de geromaniseerde Berber Lucius Apuleius Platonicus (123 BC- 80 BC). Metamorfoses is de enige roman uit het Latijn die in zijn geheel is bewaard gebleven. De heks Moreja rukt daarin het hoofd af van één van de personages, Socrates, en zet het nadien weer terug.

Anna Frantsevna de Fougeré

Anna Frantsevna, de weduwe van juwelier de Fougeré, woonde vroeger in appartement nummer 50 van Bolsjaja Sadovaja ulitsa 302 bis, nog vóór Lichodejev en Berlioz. De naam de Fougeré moet een beetje gek klinken in Russische oren, want фужер [fougèré] betekent wijnglas in het Russisch. In Rusland bestond een echte juwelier met een min of meer gelijkende naam: Peter Carl Fabergé 1846-1920).

Fabergé was een derde generatie Rus die de juwelierszaak beheerde die zijn vader in 1870 had opgericht in St. Petersburg. Hij opende nog meer verkooppunten in Moskou, Odessa, Parijs en Londen. Zijn ambachtslui maakten heel wat rijkelijk beladen voorwerpen, maar zij werden toch vooral wereldberoemd met hun keizerlijke paaseieren die populair werden bij de twee laatste tsaren van 1881 tot 1917.

Een verre verwant van de echte juwelier, een zekere A. P. Fabergé, woonde in Prechistenka 13, waar enkele van Boelgakovs vrienden later woonden. Boelgakov was een regelmatig bezoeker van dat huis toen hij pas in Moskou woonde. De kandelaar en de trap in de roman zijn wellicht gebaseerd op voorbeelden die hij daar had gezien.

Savva Potapovitsj Koerolesov

Koerolesov is de acteur die in de droom van Nikanor Ivanovitsj fragmenten voordraagt uit Ridder Schraalhans van de Russische dichter Poesjkin. Zijn naam is afgeleid van het werkwoord куролесить [koerolesit], wat zoveel betekent als streken uithalen. Koerolesov vertelde tijdens zijn voorstelling «menig kwalijk detail» over zichzelf.

Prochor Petrovitsj (Prosja)

Prochor Petrovitsj is de voorzitter van de Commissie van Toneel en Licht Amusement. Toen Behemoth hem kwam bezoeken om «een kleinigheidje met hem te bebabbelen" raakte hij geïrriteerd en schreeuwde: «Gooi hem eruit, of de duivel mag me halen!» Waarop Behemoth lachend antwoordde: Mag de duivel u halen? Nou, maar dat kan!» en - rang! Petrovitsj verdween, maar zijn kostuum bleef zitten en doorwerken alsof er niets aan de hand was. Niet voor lang echter. Zodra de politie, in de gedaante van twee harer dienaren, was langs geweest om de zaak te onderzoeken, verscheen hij terug in zijn kostuum, tot uitzinnige vreugde van zijn secretaresse Anna Ritsjardova.

De Commissie van Toneel en Licht Amusement waarvan Prosja voorzitter is, is gebaseerd op de Государственного объединения музыки, эстрады и цирка (ГОМЕЦ) [Gosousarstvennogo obedinenija moezyki, estradi i tsirka] (GOMEC) of de Staatsunie voor Music-Hall, Concert- en Circusondernemingen, die gevestigd was in het gebouw van het Oude Circus, op Tsvetnoi bulvar 13, waar nu het Joeri Nikulin Circus gevestigd is.

Anna Ritsjardnova

Anna Ritsjardova is de secretaresse van Prochor Petrovitsj (Prosja), de voorzitter van de Commissie van Toneel en Licht Amusement. Zij spreekt haar baas aan met het vertrouwelijke Prosja, wat eigenlijk ongepast was in een werkomgeving.

Professor Koezmin

Professor Koezmin is de arts waar Andrej Fokitsj Sokov, de buffetchef van het Variété Theater, naartoe gaat nadat hij gehoord heeft dat hij aan leverkanker zal sterven. Net als Annoesjka heeft dit personage echt bestaan zoals het in de roman beschreven wordt. Koezmin is één van de artsen die Boelgakov zelf behandelde in de jaren '30. In het echt woonde dokter Koezmin in Sadovo Koedrinskaja 29, maar in het boek situeert Boelgakov zijn kabinet op Bolsjaja Sadovaja oelitsa 5, in het huis waar Elena Sergejevna Sjilovskaja (1893-1970), Boelgakovs derde vrouw, heeft gewoond. Dat bewuste gebouw werd gesloopt om plaats te maken voor het hotel Pekin, één van de grootste hotels van Moskou.

Nikolaj Ivanovitsj

Nikolaj Ivanovitsj is de benedenbuurman van Margarita die zich insmeert met de restjes van Azazello's balsem en daardoor in een varken verandert. Hij wordt goede maatjes met Margarita's meid Natasja, die op zijn rug meevliegt naar de heksensabbat en naar Wolands bal. Hij krijgt van Woland, bij hoge uitzondering, een geschreven bewijsstuk dat hij «de afgelopen nacht heeft doorgebracht op het bal van Satan, alwaar hij is aangekomen in de hoedanigheid van vervoermiddel... haakje openen, Hella, mannetjesvarken, haakje sluiten. Getekend: Behemoth». Hij wou een bewijsstuk om het «aan de politie en aan zijn echtgenote voor te leggen».

Natalja Prokofjevna (Natasja)

Natasja is de meid van Margarita die zich ook had ingesmeerd met de balsem. Na het bal mag zij van Woland, net zoals de andere vrienden van Margarita, terugkeren naar het leven dat zij wenst, maar zij verkiest een heks te blijven want mijnheer Jacques, één van de gasten op het bal, heeft haar een aanzoek gedaan.

Ivan Saveljevitsj Varenoecha

Varenoecha is de administrateur van het Variété Theater. Na een nogal ruwe ontmoeting met Behemoth en Azazello verschijnt een volkomen naakte vrouw met rood haar en vurig fosforiserende ogen voor hem. «Kom, laat me je een kus geven», zegt ze teder. Varenoecha heeft de kus niet gevoeld. Hij is een vampier geworden en, samen met de rode Hella terroriseert hij financieel directeur Rimski, die op het nippertje gered wordt omdat de haan driemaal kraait.

Varenoecha komt van варение [varenje] of brouwen. Het is ook de naam van een Oekraïense cocktail van honing, bessen en kruiden gekookt in vodka. Anders dan de Russen, die hun vodka gekoeld willen drinken, verkiezen de Oekraïners hem warm om, zoals ze zeggen, «een anjer te laten bloeien in je maag». Gedurende lange tijd was varenoecha de favoriete drank van de kozakken. Het gaf overdag energie aan hun strijderslichamen, en maakte hen 's nachts gelukkig.

Grigori Danilovitsj Rimski

Rimski is de financieel directeur van het Variété Theater. Римский [Rimski] betekent Romeins in het Russisch. Na zijn onthutsende ontmoeting met Varenoecha en Hella vlucht hij weg uit Moskou met de Leningrad-expres. Bij het gerechtelijk onderzoek na de gebeurtenissen wordt hij daar aangetroffen in de klerenkast van kamer 412 op de derde etage van hotel Astoria. Hij weet geen zinnige antwoorden op de hem gestelde vragen te geven en wordt onder geleide terug in Moskou afgeleverd. Het hotel Astoria aan het Sint-Isaaksplein was de plaats waar Boelgakov altijd verbleef wanneer hij naar Sint-Petersburg ging.

Zijn naam is ontleend aan de Russische componist Nikolaj Andrejevitsj Rimski-Korsakov (1844-1908), auteur van onder meer de beroemde Vlucht van de hommel uit de opera De geschiedenis van Tsaar Saltan (1899-1900) en van de symfonische suite Sherazade (1888).

Ironisch genoeg draagt de financieel directeur van het Variété Theater, met zijn rationele geest een tegenstander van de zwarte magie opvoeringen, dezelfde naam als de componist die onder meer ook heidense legendes en folklore op muziek zette zoals Meinacht (1880) en Nacht op de kale Berg (1886), een symfonisch gedicht dat hij afwerkte voor Modest Petrovitsj Moessorgski (1839-1881).

Voor the trivia: in de TV-reeks Мастер и Маргарита [Master i Margarita] van Vladimir Bortko van 2005 speelt het orkest in het Variété Theater Rimski-Korsakovs Sherazade bij het begin van de show van Woland.

Sofja Pavlovna

Sofja Pavlovna is de burgeres die in het schrijvershuis Gribojedov de bezoekers van het restaurant inschrijft. Zij weigert Korovjev en Behemoth de toegang wanneer die hun laatste vernietigende tocht door Moskou maken. Zij draagt dezelfde naam als de heldin uit het toneelstuk Verdriet door Verstand van de echte Aleksandr Sergejevitsj Gribojedov (1795-1829).

Wanneer ze het duo na een tussenkomst van Archibald Archibaldovitsj toch moet toelaten, schrijven dezen zich in onder de namen van de schrijver Ivan Ivanovitsj Panajev (1812-1862) en de criticus en journalist Aleksandr Michailovitsj Skabitsjevski (1858-1912). Geen van beiden hebben het Sovjettijdperk meegemaakt, maar ze waren voor Boelgakov schrijvers van de tweede rang. Zij hadden volgens hem geen eigen mening, en oordeelden slechts op basis van oppervlakkige elementen zoals het lidmaatschap van een schrijversclub. Ze zijn dus ook perfect inwisselbaar, wat Boelgakov illustreert wanneer ze zich inschrijven. Naast de naam Panajev ondertekent Korovjev met Skabitsjevsk en Behemoth handelt precies andersom.

Toch kon vooral Skabitsjevski wel eens scherp uithalen. Ooit schreef hij een recensie over De jongeling van Fjodor Michailovitsj Dostojevski en oordeelde hij dat Dostojevski «als kunstenaar en romanschrijver zeer nalatig is en soms een verbijsterend gebrek aan talent vertoont».



Deze pagina delen |