Aloisi Mogarytsj

Nederlands > De personages > Personages in Moskou > Aloisi Mogarytsj

Rol

Toen Margarita aan Woland vroeg om haar en de meester terug te brengen naar de kelderwoning in de omgeving van Arbat, zei de meester: «Ach, messire, luister niet naar deze ongelukkige vrouw! in dat souterrain woont allang een ander.» Woland echter zei: «We zullen het toch proberen». En hij riep Azazello bij zich. Meteen daarop stortte van het plafond een verbijsterde burger, de waanzin nabij, naar beneden. Hij was in ondergoed maar had vreemd genoeg een koffer in de hand en een pet op het hoofd. Hiermee doelde Boelgakov op het feit dat tijdens de Stalinterreur iedere sovjetburger wel ergens een koffertje met daarin de meest noodzakelijke dingen had gereed staan, voor het geval men nachtelijk bezoek kreeg van de geheime politie.

Die verbijsterde burger in ondergoed was Aloisi Mogarytsj, een journalist die bezwarende stukken over de meester had geschreven en die hem had aangegeven wegens het in bezit hebben van illegale literatuur. Hij hoopte, na de arrestatie van de meester, naar diens souterrain te kunnen verhuizen. En dat was hem ook gelukt.

«Nu zal je weten wat een heks is!», huilde Margarita toen ze dat hoorde, en ze klauwde haar nagels in zijn gezicht.

Achtergrond

De voornaam Aloisi die Boelgakov aan Mogarytsj toebedeelt klinkt nogal gek in Russische oren. Zeker in de voor Russen nogal absurde combinatie van het Latijnse Aloisius met het Russische slang Mogaritsj. Dat is een woord dat gebruikt wordt om een rondje te drinken te geven wanneer een deal wordt afgesloten en dat hier nu de vorm krijgt van een familienaam. Het heeft overigens een niet zo fraaie bijklank het suggereert overdreven drinken, soms ook smeergeld.

Wie De meester en Margarita in het Nederlands, het Frans of het Engels leest, maakt pas kennis met Mogarytsj in bovenstaand fragment. In de Russische versie vertelt de meester echter reeds over hem tijdens zijn ontmoeting met Ivan in het ziekenhuis van dokter Stravinski. U kan die scène lezen door op de link hieronder te klikken. De tekst in het blauw komt niet voor in de Engelse en de Nederlandse vertaling. In zijn TV-reeks Мастер и Маргарита heeft regisseur Vladimir Bortko de ontmoeting tussen de Meester en Mogarytsj wel getoond, ook dat kan u hier bekijken.

Klik hier om dit loose end te lezen
Klik hier om de ontmoeting tussen de meester en Mogarytsj te bekijken

De figuur van Mogarytsj is geïnspireerd op de dramaturg Sergej Aleksandrovitsj Jermolinski (1900-1984), die in 1929 kennis had gemaakt met Maria Artemjevna Tsjimisjkjan, een vriendin van Boelgakov en zijn tweede vrouw Ljoebov Jevgenjeva Belozerskaja (1894-1987). Na een tijdje huwden Sergej en Maria en ze namen hun intrek in het huisje van Sergei Sergejevitsj Topleninov in Mansoerovski pereulok 9. Dit houten huisje zou de inspiratiebron worden voor het souterrain waar de meester met Margarita verbleef.

Door zijn huwelijk met Maria Arternjevna werd Jermolinskij dus een vriend van Boelgakov, maar in haar memoires verborg Ljoebov Belozerskaja niet dat ze hem niet vertrouwde. Zij noemde hem iemand met twee gezichten.

In het echte leven had Boelgakov zelf ook last van indringers. In de jaren '30 kwamen nogal wat snuffelaars en informanten over de vloer, zoals de journalist en verklikker Leonid Isaakovitsj Kantorovitsj (1911-?), de schrijver en vertaler Emmanuel Lvovitsj Zjoechovitski (1881)1937) en MKhAT acteur en regisseur Grigori Grigorievitsj (Grisja) Konski. (1911-1972). Boelgakov moest ze noodgedwongen dulden, ook al hielden zij hardnekkig vol om het gesprek voortdurend in de richting van vragen over politieke overtuiging te sturen. Deze situatie riep voortdurend spanningen op, en de enige troost voor Boelgakov was wellicht het plezier dat hij erin vond om hen zo nu en dan opzettelijk te shockeren.

Mogarytsj wordt slechts licht gestraft door Woland. In de epiloog blijkt dat hij zelfs een hooggeplaatst ambtenaar wordt: hij volgt Grigori Rimski op als financieel directeur van het Variété Theater.



Deze pagina delen |