11. Ivans splijting

10. Berichten uit Jalta

Nederlands > De roman > Aantekeningen per hoofdstuk > Hoofdstuk 11

De voormalige Ivan en de nieuwe Ivan

Boelgakov beschrijft hier de splijting van de persoonlijkheid van Ivan. El-ders in het boek wordt de diagnose schizofrenie gesteld. Nu weten we dat mensen met schizofrenie geen gespleten persoonlijkheid hebben, maar het was vroeger wel een algemeen verspreide gedachte, zeker in de jaren ’30. Schizofrenie was één van de meest gestelde diagnoses wanneer dissidenten of "saboteurs” door de geheime politie werden opgepakt.

Interessant is Boelgakovs woordgebruik in het Russisch om de “oude Ivan” en de “nieuwe Ivan” te omschrijven. Het meest gangbare woord in het Russisch om “oud” uit te drukken is старый (starij), maar Boelgakov beschrijft de “oude Ivan” als ветхий (vetchij), wat ook “oud” betekent, maar alleen in de term Ветхий Завет (Vetchij Zavjet), het Oude Testament.

Hij zag al een palm op een olifantspoot

In een vroegere versie van de roman droomde Ivan reeds van palmbomen in de scène bij de Patriarchvijver. Maar daar krijgt hij dan te horen dat het ten strengste verboden is onder een palmboom te zingen, want “daar zijn die palmbomen niet voor geplant”!



Deze pagina delen |