2. Pontius Pilatus

Nederlands > De roman > Aantekeningen per hoofdstuk > Hoofdstuk 2

Judea

Judea is het zuidelijk deel van Palestina, dat door Rome onderworpen werd in 65 BC. Het werd genoemd naar Judah, de vierde zoon van Jacob. In het jaar 6 werd het een Romeinse provincie waarvan de zetel van de procurator gevestigd was in Caesarea.

Pontius Pilatus

Pontius Pilatus was de 5de Romeinse procurator - of landvoogd - van Judea van ongeveer 26 to 56. Naast wat er in de Evangeliën geschreven is, is haast niets van hem bekend. Alleen Tacitus vermeldt hem kort. Boelgakov haalde de details voor zijn portrettering van de procurator bij de in het eerste hoofdstuk reeds vermelde David Strauss, maar ook uit Life of Christ van de Deken van de Canterbury Cathedral, Frederic Farrar (1851-1905), en Vie de Jésus van de Franse historicus Ernest Renan (1825-92). Renan zette Jezus neer als mens, een beetje op een zoetelijke manier, als iemand met weliswaar revolutionaire ideeën, maar toch ook als een zwak mens.

Life of Christ van Frederic Farrar kan u hier gratis downloaden
Vie de Jésus van Ernest Renan an u hier gratis downloaden

Herodes de Grote

Herodes de Grote (?75 BC-04), was een heerser in Judea die voor bewezen diensten door de Romeinen beloond werd met het konings-schap, een eer die ook aan zijn zoon en kleinzoon te beurt vielen. Volgens de Bijbel organiseerde hij de moord op de Onnozele Kinderen toen hij vernam dat de Messias - de toekomstige Koning der Joden - geboren was.

Herodes was dol op gebouwen in Romeinse stijl. Dit zag je vooral terug in de paleizen en burchten die hij in Jeruzalem liet bouwen, maar ook in de stad Caesarea die hij bouwde aan de kust van de Middellandse Zee. Volgens het Pilatusverhaal van de meester was Caesaria de geliefkoosde verblijfplaats van Pontius Pilatus.

Het twaalfde Fulminatalegioen

Het twaalfde legioen, Legio XII, was nog door Julius Caesar (100 BC-44 BC) opgericht in 58 BC en vergezelde hem in de Gallische oorlogen tot 49 BC. Het embleem van het legioen was een bliksemschicht, vandaar de naam Fulminata - bliksemschicht is fulmen in het Latijn. Andere namen die aan het twaalfde legioen gegeven werden waren Paterna, Victrix, Antiqua, Certa Constans, en Galliena.

Jersjalajim

Boelgakov gebruikt voor de naam van de stad Jeruzalem een alternatieve transliteratie van het Hebreeuws ירושלים (Jeroesjalajim). Ook op andere plaatsen verkoos Boelgakov  het afstandelijk effect van deze alternatieven:  Jesjoea voor Jezus, Ha-Notsri voor Nazareth en Jehoeda Karioth voor Judas Iscariot.

Klik hier om meer te lezen over transliteraties

O goden, o goden, waarom straft gij mij zo?

Deze, of een gelijkaardige uitroep, nog negen keer voor in het boek. Ze komen uit de opera Aïda van Giuseppe Verdi (1813-1901), waar Boelgakov vaak ging naar kijken.

Klik hier om het leidmotiv uit Aïda te zien

Galilea

Galilea is het noordelijk deel van Palestina. Het is een vruchtbare streek met als hoofdstad Tiberias aan het Meer van Galilea.

De tetrarch

In die tijd werd Galilea bestuurd door de tetrarch Herodes Antipas (20 BC-30), zoon van Herodes de Grote. Een tetrarch - een viervorst - is de heerser over een vierde deel van het grondgebied. In de eerste eeuw van onze tijdrekening gebruikten de Romeinen deze term echter ook om de vorst van een klein deelgebied van hun uitgestrekte rijk aan te duiden. Herodes Antipas liet Johannes de Doper (7BC-29) onthoofden.

Volgens het Evangelie van Lukas (23:12), was Herodes Antipas in Jeruzalem op het moment van de kruisiging van Jezus. Pontius Pilatus had Jezus naar Herodes gestuurd om een vonnis te vellen. Dit was bedoeld om hem te vleien omdat zij al een tijdje in onmin leefden. Herodes voelde zich vereerd, maar stuurde Jezus toch terug naar Pilatus. Die velde dan zijn oordeel en waste zijn handen daarna in onschuld. Sinds dit voorval werden Herodes en Pilatus opnieuw met elkaar bevriend. Lukas 23:12 - “En op denzelfde dag werden Pilatus en Herodes vrienden met elkander; want zij waren te voren in vijandschap tegen den anderen”.

Sanhedrin

Het Sanhedrin was het hoogste Joodse wetgevend en juridisch orgaan. Aan het hoofd ervan stond de hogepriester van Jeruzalem. Het Sanhedrin volgde de Joodse wet onder supervisie van de Romeinen.

Een zevenentwintigjarige man

Volgens het Nieuwe Testament was Jezus Christus drieëndertig jaar oud toen hij stierf. Dit is één van de vele details waarin Boelgakov afwijkt van het traditionele bijbelse verhaal.

Aramees

Het Aramees is een West-Semitische taal die tegenwoordig nog in een paar dorpjes bij Damascus in Syrië en elders in het Midden-Oosten wordt gesproken.

Het Aramees werd oorspronkelijk gesproken door de Arameeërs, en werd uiteindelijk de ambtelijke taal van het Perzische Rijk. Zodoende werd het over een groot deel van het Midden-Oosten verspreid, onder andere naar Palestina. Een aantal passages van de Bijbel zijn dan ook in deze taal geschreven in plaats van het Hebreeuws. Jezus sprak meer dan waarschijnlijk in de sociale omgang met andere mensen Aramees, en in de film The Passion of the Christ (2004) van regisseur Mel Gibson wordt het merendeel van de dialogen in het Aramees gevoerd.

Na duizenden jaren dreigt de taal te verdwijnen. Vooral onder druk van de dominante talen en culturen in de veelal westerse diasporalanden waar nog Aramese kernen bestaan.

De tempel van Jersjalajim

De tempel van Jeruzalem was oorspronkelijk gebouwd door koning Salomon (1000 BC-928 BC) in de 10de eeuw vóór onze tijdrekening. Hij werd een eerste keer vernietigd door de Babyloniërs en weer opgebouwd in de 5de eeuw vóór Christus. Herodes de Grote liet hem helemaal vernieuwen, maar hij werd definitief vernietigd door Titus in het jaar 70.

Ratteschrik

Klik hier voor en uitgebreide beschrijving van dit personage

Hegemoon

Ηγεμών of hegemoon is Grieks voor leider, heerser of gids.

Jesjoea

De naam יֵשׁוּעַ‎ of Jesjoea is Aramees en betekent de Heer is verlossing. De naam Ha-Notsri betekent van Nazareth, de stad in Galilea waar Jezus volgens het Nieuwe Testament leefde vóór hij zijn openbaar leven begon.

Vervolg Aantekeningen hoofdstuk 2



Deze pagina delen |